Sayfasına Geri Dön

Türkiye Sosyalist Partisi

Seçim Beyannamesi

(10 Temmuz 1946)

 

Ana Vatan Sinirlari Içinde Birer Müstemleke Ruhunu Tasiyan Kanunlar Yürürlüktedir

Yurtdaslar;

Türkiye Sosyalist Partisi Merkez Icra Komitesi asagida yazili sebeplerle MILLET VEKILI seçimine istirak etmemek karari vermis ve bu kararindan Türk Milletini haberdar etmeyi lüzumlu görmüstür.

1- Parti programimizin 32 inci maddesi seçim hakkinda su ana prensibi ihtiva etmektedir: “Seçim, 18 yasindan yukari bütün yurtdaslarin, Subay ve Erler de dahil olmak üzere devlet idaresine bilvasita istirakini temin eden demokratik bir sistemdir.” Halbuki seçim kanunu rüsdüne ermis ve her türlü medenî ve hukukî ehliyete kavusmus 18-22 yas arasi yarim milyondan fazla yurtdasin siyasî haklarini tanimamakda, ayni zamanda yüzbinlerce subay ve eri Türk vatandaslik sifatinin en yüksek, en serefli ve en demokratik vazifesini görmekten mahrum etmektedir.

2- Parti programimizin 33üncü maddesi seçimlerde “Nisbî Temsil” sistemini kabul etmistir. Nisbi temsile dayanmayan bir seçimden demokratça neticeler beklenemez: Seçim dairelerinin nisap harici kalmis reyleri içinki hepsi bir araya getirilince milyonlar tutar - seçim kanunu hiç bir tedbir ve usulü ihtiva etmemektedir.

3- Bununla beraber yine parti programimiz seçimlerin mutlak bir serbestlik ve hürriyet içinde yapilmasini âmirdir. Partimiz bu serbestlik ve hürriyetin maddî manevî sebeplerle ihlâl edilmis olduguna kanidir. Çünkü:

A- Amme hukukunun (kanunsuzlugun geçici bir müddetle kabulü)diye tarif etmis oldugu siki yönetim idaresinin hâkim bulundugu vilâyetlerde asagi yukari dört milyona yakin yurtdasin siyasî hak ve selâhiyetleri tahdid edilmis, hürriyetleri maddî ve manevî baskilar altina alinmis bulunmaktadir.

B- Anavatan sinirlari içinde tam birer müstemleke ruhunu temsil eden (Tunceli ve takriri sükûn) kanunlari halâ yürürlüktedir. Bu kanunlarin idarî mercilere vermis oldugu selâhiyetlerle yüzbinlerce vatandasin siyasî ve medenî hak, selâhiyet ve hürriyetleri tamamile tahdit edilmistir. Tunceli kanununu tatbik eden idarî mercilerin selâhiyeti yargitayin hatta Büyük Millet Meclisinin selâhiyetlerinden bir kisminin fevkindedir.

C- 1936 da müstaceliyet karariyle encümenlerden geçirilmeksizin kabul edilmis olan polis vazife ve selâhiyet kanununun 18 inci maddesinin eshabi mucibe lâhiyasi bu maddenin münhasiran seçim zamaninda tatbik edilmesini vadeden keyfî ve idarî bir hükmü ihtiva etmekte idi. Kanunun bu maddesi halâ yürürlüktedir. Bu madde bütün adlî kanunlarin ve anayasammizin tanidigi mukaddes hürriyet ve masuniyetimizi diledigi anda yok edebilir.

D- Içtimaati umumiye kanununun, is kanununun, cemiyetler kanununun, daha diger bir çok nizamname, talimatname, ve kararnamelerin ihtiva ettikleri antidemokratik hükümler el’an yürürlüktedir. Ve bu hükümler yurtdaslarin siyasî ve manevî serbestliklerini baski altinda bulundurmaktadir.

E- Antidemokratik devrenin siyasî magdurlari olan siyasî mahkûmlar ve sürgünlerin demokrasinin ilanina bir delil olmak üzere af edilmeleri icap ederken Meclis ve hükûmet bu karari ittihaz etmemistir.

Partimiz yukarida açlikadigi sebepler, mevzuat ve idarî sistemlerin hâkim ve lâfiz bulundugu müddetçe millet vekilligi seçiminin serbestçe yapilabilecegine, yurttaslarin her türlü korku ve endiseden ârî bir hürriyete kavusmus bir halde serbestçe seçime istirak edebileceklerine asla inanmamaktadir.

4- Milletvekili seçimi demek, Türk Milletinin kendi mukadderati üzerindeki selâhiyetlerini dört yil müddetle bir kaç yüz yurttasa devretmesi demektir. Bu, uzun bir müddetli arastirma, sorusturma, teskilâtlanma isidir.

Millet, tek parti sisteminin uzun yillar süre gelmis olan tazyik ve itisafindan henüz kurtulmus gibidir. Kendini toparlamaga, teskilâtlandirmaga vakit birakilmamistir. Büyük Millet Meclisi seçimin müstacelen yapilmasi kararini vermis, Cümkuriyet Halk Partisi de bu isi tertiplemis olmakla müttehemdirler.

Partimiz, tarih önünde ve millet önünde bu ithami yaparken bu hareketin Türk Demokrasisini sik bogaz etmekten baska bir sey olmadigini açiklamadigi da vazife sayar.

5- Türkiye Sosyalist Partisi, Millet vekili seçimlerine istirake karar vermis olan diger siyasi partilerin, Cumhuriyet Halk Partisinin ve hükûmetin maksatli arzusuna bile bile uyduklarini ve böyle istirak karari vermis olmakla, Türk Demokrasisinin gelismesine engel olduklarini beyana mecburdur. Çünkü:

a- Belediye seçimlerine ademi istirak karari vermis olan mezkûr partilerin ileri sürmüs olduklari mucip sebepler, Milletvekili seçiminde de aynen ve belki daha fazlasiyle mevcuttur.

b- Belediye seçimlerini tek basina yapmak zorunda kalan Cumhuriyet Halk Partisi dünya muvacehesinde tehlikeye giren projesini kurtarmak için kanunlarda bazi ehemmiyetsiz tadilât yapmak, meclisi feshetmek ve tek dereceli seçime geçmek lüzumunu duymus fakat iktidari elinde tutabilmek için de seçim, mücadele ve teskilâtlanma müddetini asgarî haddde düsürmüstür. Kendilerini demokrat ve inkilâpçi diye vasiflandiran partiler Cumhuriyet Halk Partisinin bahs ve lûtf ettigi bir avuç demokrasiyi kâfi görerek daha fazlasini istemekten vazgeçmislerdir.

Bu partiler seçime istirâk karari vermekle, Halk Partisinin seklen meshur bir mücadeleden sonra tekrar iktidar partisi olmak serefini iktisab etmesine yardim etmis olacaklardir. Inkîlapçi ruhunu ve vasfini kaybetmis, ancak iç mücadelelerin ve dis zaruretlerin ilcaatile demokrasi kapusunu aralik etmis olan Cümhuriyet Halk Partisi tekrar iktidara geçer geçmez seçime istirak karari veren partileri, demokrasiyi bir defa daha ilga etmek suretile mükâfatlandirmasi muhtemeldir.

c- Aralarinda müsterek bir muhalefet cephesi kurmayi bile lüzumsuz sayan, organisation ve mücadele kabiliyetleri bakimindan Cumhuriyet Hlak Partisinin hükümranligina nihayet verecek ideolojik çapta bulunmiyan bu partiler eger milletvekili seçimine ittifakla ademi istirak karari verebilmis olsalardi, Cumhuriyet Halk Partisi ve hükûmeti hem millet, hem dünya muvacehesinde son derece müskül bir duruma sokulmus olacak ve durumdan kurtulmak için de demokrasi kapusunu ardina kadar açmiya mecbur kalacak.

Türkiye Sosyalist Partisi bütün bu mülâhazalar ve hakli sebeblerle milletvekili seçimine ademi istirak kararini vermis ve bu kararile halk kitlelerinin ölmez ve inkâr edilemez haklarina, gerçek demokrasiye bagliligini teyid etmistir.

Türk milletinin topyekûn saadet ve selâmetli zümrelerin refah ve iktidarina degil, en genis manasile, emeginin karsiligini henüz elde edememekte olan büyük halk kütlelerinin refah ve iktidarina baglidir. Partimizin mevcudiyet ve faaliyeti bu idealimizin teminati olacaktir.

Yasasin gerçek demokrasi. Yasasin Büyük Türk Milleti.

Türkiye Sosyalist Partisi Genel Sekreteri

Esat Adil Müstecabi